psychologia nad bugiem

Kształtowanie postaw obronnych może odbywać się świadomie lub spontanicznie. Do czynników spontanicznego tworzenia się postaw zaliczyć można różnego rodzaju kręgi środowiskowe i tzw. sytuacje życiowe. Może to być zarówno środowisko „okoliczne” jak również „osobiste” – domowe, rodzinne .
Rodzina stanowi bardzo ważne ogniwo w systemie wychowania. Tu bowiem dziecko poznaje świat, uczy się mowy ojczystej, kształtuje swój stosunek do najbliższych i szerszego środowiska. Udział środowiska rodzinnego w kształtowaniu postaw obronnych nie zawsze powoduje uzyskanie natychmiastowych efektów, ponieważ nie zawsze odbywa się w jednakowym tempie i nie zawsze musi odnosić się do takich wartości jak ojczyzna, naród czy obronność . Oprócz środowiska najbliższego – rodziny istotną rolę mogą odgrywać tradycje, zwyczaje, obyczaje, kultywowane w miejscowościach w jakich młodzież żyje i wychowuje się .
Ważnym czynnikiem kształtowania postaw społecznych, a tym samym i obronnych, jest system informacyjny. Jego rola ciągle wzrasta, nie zawsze jednak w kierunku pożądanym przez wychowawców .
Istotną rolę odgrywają kontakty z kulturą, z tradycjami narodowymi (krajoznawstwo, uczestnictwo w obozach młodzieżowych, kultywowanie pamięci o wydarzeniach historycznych i militarnych). Mówiąc o kształtowaniu postaw obronnych nie można uwzględnić wyłącznie rezultatów świadomych zabiegów pedagogicznych, realizowanych przez rodziców, szkołę, zakład pracy, organizacje społeczne, ale należy również brać pod uwagę niezliczone bodźce wychowawcze płynące z tego co zwykle nazywa się klimatem społecznym, kulturą narodową, zdolnością do myślenia kategoriami państwa, narodu . Należy też dodać, że jednym z ważnych problemów w kształtowaniu postaw obronnych jest integracja szkolenia (kształcenia) i wychowania. Chodzi o to, by w procesie kształtowania postaw obronnych wiązano umiejętności z kształtowaniem walorów moralno-bojowych, hartowaniu ducha i rozwijaniu postaw patriotycznych .
Celowym dla potrzeb tej pracy wydaje się także ukazanie działalności, którą w dobie dzisiejszej prowadzą zakłady pracy w celu kształtowania postaw obronnych swoich pracowników. Do poczynań tych można zaliczyć:
- prowadzenie systematycznych szkoleń z zakresu bhp i ochrony p.poż,
- propagowanie przepisów i zasad bhp i ochrony p.poż,
- omawianie z pracownikami spraw związanych z zagrożeniami występującymi na terenie zakładu na odprawach i zebraniach,
- prowadzenie ćwiczeń zgrywających dla jednostek ratowniczych na terenie zakładu,
- systematyczne zapoznawanie pracowników z planami obrony zakładu,
- analiza występujących zagrożeń na terenie zakładu i zapoznawanie pracowników ze sposobami postępowania w przypadku powstania takowych zagrożeń .
Omówione w tym podrozdziale zagadnienia nie wyczerpują całego problemu związanego z kształtowaniem postaw obronnych.